انحلال پذیری

حل شدن عمدتا پدیده ایی فیزیکی است که ماهیت حلال و حل شونده دچار تغییر نمیشود.
نکته: البته ویژگیهای محلول میتواند مجموع و یا برآیندی از ویژگی های حلال و حل شونده باشد.

در حل شدن ذرات حل شونده از هم جدا شده و توسط ذرات حلال فرا گرفته میشوند. این پدیده که مولکولهای حلال ذرات حل شونده را در بر میگیریند به فرایند حلال پوشی معروف است.

نکته: در صورتی که حلال آب باشد فرایند را آبپوشی می نامند.

در صورتی که ترکیبات یونی ( نمک) باشند جهت انحلال در آب باید یونهای مثبت و منفی از هم جدا شوند
نکته: یونهای مثبت و منفی در شبکه بلورین ترکیبات یونی توسط نیروهای الکترکی( پیوند یونی) محکم در کنار هم نگه داشته شده اند.
سوال: با توجه به نکته بالا انرژی لازم برای جداسازی یونهای مثبت و منفی و متلاشی کردن شبکه بلورین به هنگام حل شدن ترکیب یونی در آب از کجا تامین میشود؟
جواب: 1- مولکولهای آب دارای دو قطب مثبت و منفی هستند. طرف هیدروژن، مثبت و طرف اکسیژن، منفی است.

2- مولکولهای آب از طرف هیدروژن( سر مثبت) اطراف یونهای منفی و از طرف اکسیژن ( سر منفی) اطراف یونهای مثبت را احاطه میکنند.
با توجه به دو مورد بالا میتوان نتیجه گرفت که میان یونهای مثبت و منفی و ملکول های آب روابط جدیدی شکل می گیرد( نیروهای جاذبه الکتریکی) که ذرات آب می توانند یونها را از شبکه بلورین جدا کرده و به درون خود بکشانند.

با حل شدن بعضی نمک ها به مقدار کم در آب انتظار میرود که حجم محلول( آب به اضافه نمک) از حجم آب بیشتر باشد که در بسیاری موارد حجم محلول بر خلاف انتظار کاهش مییابد. چرا؟ چون یونها که در بیشتر موارد توسط 6 مولکول آب احاطه میشوند با نیروهای قوی الکتریکی 6 مولکول آب را شدیدا جذب خود کرده پس در واقع باعث فشردگی و تراکم بیشتر مولکول های آب میشوند.

انحلال پذیری: به حداکثر مقدار ماده ایی گفته میشود که در دمای معین در 100 گرم آب حل میشود.

چرا گفتن دما برای تعریف انحلال پذیری الزامی است؟ چون انحلال پذیری بسیاری از مواد بویژه ترکیبات یونی شدیدا وابسته به دما است یعنی با تغییر دما، مقدار آن تغییر میکند.

سوال: چرا ملاک انحلال پذیری 100 گرم آب، مگه 100 میلی لیتر آب اشتباهه؟ بله چون حجم آب به دما وابسته است ولی جرم 100 گرم آب در هر دمایی ثابت است.